ofopWitold Monkiewicz, Dyrektor Programowy FRDL w specjalnym numerze pisma "Federalistka" wydawanego przez Ogólnopolską Federację Organizacji Pozarządowych wspomina początki tej obchodzącej właśnie 10. urodziny organizacji. Publikujemy ten tekst również tutaj.
Początki OFOP-u Na początku zastrzegam, że jest to bardzo subiektywna relacja - to co zapamiętałem z lat 2002- 2003, a co może być ciekawe dla tych, którzy są w OFOP-ie obecnie. Siłą rzeczy zapamiętałem to, w czym sam brałem udział, więc moja relacja jest tylko przyczynkiem do historii OFOPu. Korzystałem też ze swojego archiwum mailowego, gdzie znalazłem kilka ciekawych wiadomości dotyczących tworzenia OFOP-u czy procesu federalizacji, jak to wówczas określano. O potrzebie stworzenia jakiejś formy federacji organizacji pozarządowych w środowisku NGO mówiło się od dawna. Pierwszym zbiorowym wystąpieniem publicznym w tej sprawie był list otwarty siedmiu  organizacji pozarządowych (w tym FRDL) ogłoszony w listopadzie 2001 roku i zatytułowany „Głos w sprawie federalizacji” (na stronie OFOP list ten jest zamieszczony jako „artykuł” z roku 2002). Ponieważ list ten jest dostępny, nie będę go tu analizował, generalnie wskazywał on na potrzebę federalizacji sektora, pokazując korzyści, jakie może ona przynieść. Ukazywał jednocześnie szereg dylematów związanych z tworzeniem takiej organizacji, dotyczących kształtu federacji i jej celów i zadań, a także samego procesu tworzenia. W liście zakreślano pewien horyzont czasowy procesu, wskazując na fakt, ze planowane na wrzesień 2002 roku III Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych (OFIP) będzie  doskonałą okazją do podjęcia wspólnych decyzji w sprawie ogólnopolskiej reprezentacji organizacji pozarządowych. Ważnym krokiem w kierunku zbudowania federacji było zorganizowanie w lutym 2002 konferencji "Budowanie reprezentacji trzeciego sektora", w której uczestniczyło około 80 osób reprezentujących ponad 60 organizacji pozarządowych z całej Polski. Powołano dwie grupy robocze. Jedna zajęła się opracowaniem listy zadań i celów przyszłej reprezentacji, a druga przygotowaniem spotkań poświęconych federalizacji na szczeblu lokalnym. Na kolejnych konferencjach w kwietniu i czerwcu 2002 r. uczestnicy zaakceptowali przygotowane przez grupę roboczą propozycje brzmienia misji i celów, dyskutowano nad czterema modelami struktury oraz listą zadań. W efekcie powołano grupę roboczą, która przygotowała model struktury izbowej przyszłej federacji. Istotnym momentem dla dalszych losów prac nad stworzeniem federacji był przebieg III OFIP.  Pamiętajmy, że w dotychczasowych pracach brała udział stosunkowo niewielka grupa organizacji. OFIP miał być miejscem, gdzie wyniki tych prac miały spotkać się z oceną przedstawicieli całego sektora.  Pamiętam, że występowałem w panelu na posiedzeniu plenarnym w Teatrze Polskim wspólnie z Radkiem Gawlikiem z Zielonej Sieci (dyskusję prowadziła Marzena Mendza-Drozd), większość głosów z sali była przychylna, choć wyczuwało się obawy, że przyszła Federacja może prowadzić własną politykę bez zważania na opinie członków. Staraliśmy się przedstawiać argumenty rozwiewające te wątpliwości, raczej z sukcesem, chociaż jedna wypowiedź naprawdę nas zaskoczyła. Głos zabrał znany profesor znanej uczelni i powiedział, że główne motywy, które kierują tworzącymi federację to żądza władzy i chęć wzbogacenia się (miał na myśli wysokie gaże, które w jego mniemaniu mieli dostawać członkowie władz federacji).  Myślę, że ta wypowiedź pokazuje jak ostre były spory dotycząc samego sensu powoływania federacji. Tego samego chyba dnia prowadziłem pierwsze zebranie Grupy Inicjatywnej na rzecz budowania federacji. Głównym zadaniem grupy miało być opracowanie statutu i doprowadzenie do powołania federacji. Na sali było ponad 60 osób, po przedstawieniu dokumentów wypracowanych przez grupy robocze i trzy konferencje w ciągu ostatnich sześciu miesięcy pierwsi dwaj mówcy zakwestionowali, to co do tej pory wypracowano, wyglądało na to, że czas cofnął się o pół roku i dyskusja zaczyna się od nowa. Ponieważ organizatorzy informowali wcześniej, że warunkiem przystąpienia do Grupy Inicjatywnej jest akceptacja wypracowanych zasad, podszedłem do drzwi sali, otworzyłem je i powiedziałem, że osoby, które nie akceptują tych zasad powinny wyjść, znaleźć Inną salę i tam powołać sobie drugą federację. Zapadła cisza, z sali wyszła jedna osoba (bałem się, że takich osób może być więcej), dalsza dyskusja była już zdecydowanie bardziej konstruktywna. Następnych kilka miesięcy trwały intensywne prace nad statutem. Spotkania odbywały się w siedzibie NGO na ulicy Szpitalnej w Warszawie. Zażarte dyskusje dotyczyły nieomal każdego artykułu statutu, kluczową rolę w tych spotkaniach odgrywali przede wszystkim Marcin Dadel i Radek Skiba ze Stowarzyszenia na rzecz FIP. 21 stycznia 2003 r., po czterech miesiącach odbyło się spotkanie podsumowujące prace nad statutem. Przekształciło się ono w spotkanie założycielskie Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych. Powołano czteroosobowy Komitet Założycielski OFOP (zostałem jego członkiem). Zadaniem Komitetu było doprowadzenie do rejestracji OFOP-u, proces ten trwał niestety dosyć długo, okazało się, że skompletowanie niezbędnych dokumentów dla większości organizacji założycielskich było trudnym zadaniem. W efekcie dokumenty zostały złożone do Sądu Rejonowego dopiero 23 maja 2003 roku. 19 sierpnia 2003 r. Komitet Założycielski otrzymał postanowienie Sądu rejestrujące Federację. Po wykonaniu tego zadania Komitet Założycielski rozwiązał się w dniu 26 sierpnia 2003 r., rekomendując powołanie Komitetu Organizacyjnego, którego zadaniem miało być przygotowanie Walnego Zebrania członków OFOP. Pierwsze posiedzenie komitetu organizacyjnego odbyło się 12 września 2003 r. W efekcie prac Komitetu 6 grudnia 2003 r. odbyło się Zebranie Walne OFOP na którym powołano zarząd OFOP. Trwający dwa lata proces tworzenia Federacji dobiegł końca. Witold Monkiewicz