logo-kr-2013_1-jpg-ec3f6acf
Kongres Regionów w Świdnicy odbywa się już od czterech lat. Choć taka tradycja jednym może wydawać się bardzo skromna, z pewnością nie jest taki zakres tematów, które zostały w tym czasie poruszone. Kolejne edycje imprezy przynoszą nowe obserwacje dotyczące kondycji polskich samorządów i ich relacji ze środowiskami biznesowymi oraz pozarządowymi. Tegoroczna edycja była dla FRDL, partnera merytorycznego Kongresu Regionów okazją do zwrócenia uwagi na ważne problemy związane z szeroko rozumianą jakością życia społeczności lokalnych. Choć sformułowanie „jakość życia” pojawiło się w tytule tylko jednego z naszych paneli, stało się ono swoistym motywem przewodnim zorganizowanych przez FRDL debat. Kongres otworzyła 11 czerwca sesja plenarna z udziałem prezydentów miast nagrodzonych w rankingu „Newsweeka”. Wyróżnienia wręczał im m.in. Prezes Zarządu FRDL, Adam Aduszkiewicz, jeden z jurorów konkursu. Zwycięzcą tej edycji został prezydent Gdyni Wojciech Szczurek, wyprzedzając Piotra Uszoka z Katowic i Jacka Karnowskiego z Sopotu. Tytuł „Superprezydenta” przyznano Rafałowi Dutkiewiczowi rządzącemu we Wrocławiu, który w przeszłości kilkukrotnie znajdował się na szczycie listy rankingowej. 2013_06_12_kongres_male_0002Szczególnie ważne dla naszej Fundacji były inne wyróżnienia, które wręczone zostały ostatniego dnia imprezy, jednak warto wspomnieć o nich już na początku podsumowania Kongresu. Chodzi bowiem o nagrody w konkursie „Samorządowy Mistrz Języka Polskiego”, którego finał rozegrał się w maju w Warszawie. Oprócz nagród pieniężnych, troje laureatów: Aneta Brylowska - inspektorka ds. architektoniczno-przestrzennych Urzędu Miasta Ełku (III miejsce), Martyna Leciak - kierowniczka Zespołu Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi w Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy (II miejsce) oraz zwycięzca, Jarosław Jurkowski - specjalista ds. komunikacji medialnej z Urzędu Miasta Kędzierzyna-Koźla zostało uhonorowanych zaproszeniami na Kongres. W Świdnicy zorganizowaliśmy także panel dyskusyjny poświęcony polszczyźnie urzędowej i konieczności dbania o jakość komunikacji między urzędnikami samorządowymi a członkami społeczności lokalnych. Oprócz Sędziego Jerzego Stępnia, Wiceprezesa FRDL oraz dr Romualdy Piętkowej, językoznawczyni z Uniwersytetu Śląskiego, którzy opowiadali o romaitych aspektach komunikacji urzędowej, w panelu istotną rolę odegrał wspomniany już Jarosław Jurkowski, wygłaszając przemówienie, które pierwotnie miało być jedną z propozycji w planowanym konkursie krasomówczym dla samorządowców. Niestety, napięty program Kongresu Regionów zaabsorbował uczestników na tyle, że tryumfator pierwszej części konkursu nie znalazł w Świdnicy konkurentów w oratorskich zmaganiach, zatem należą mu się podwójne gratulacje. W panelach dyskusyjnych zorganizowanych przez Fundację wzięli udział zarówno związani z nią eksperci, jak i przedstawiciele władz samorządowych, organizacji pozarządowych i świata biznesu. Do takiego międzysektorowego spotkania doszło m.in. przy okazji panelu poświęconego przywództwu w polskich samorządach. Utrwalone w ponad dwudziestoletniej historii nowoczesnej samorządności polskiej wzorce przywództwa zostały omówione w kontekście rozwiązań stosowanych w sferze biznesu przez znanego psychologa i menadżera Jacka Santorskiego, Prezesa Zarządu FRDL Adama Aduszkiewicza i Prezesa honorowego Ringier Axel Springer Sp. z o.o. Wiesława Podkańskiego. John Jackson, ekspert pracujący m.in. dla Rady Europy przedstawił natomiast programy szkolenia przywódców realizowane przez tę międzynarodową instytucję. Przestrzeń miejska jest coraz częściej dyskutowanym w Polsce problemem. Słowo „problem” pojawia się tu nie przypadkiem, bowiem urbanistyczny chaos, niefunkcjonalny charakter i estetyczna degradacja to cechy znaczącej części przestrzeni polskich miast. Za przykład pozytywnych zmian posłużył tu Rzeszów, którego prezydent Tadeusz Ferenc opowiadał o ekspansji terytorialnej miasta, mającej na celu poprzez przyłączenie do stolicy Podkarpacia okolicznych gmin bardziej funkcjonalną organizację przestrzeni. O problemach urbanistów z regulacjami prawnymi, które uniemożliwiają m.in. prowadzenie racjonalnej i społecznie efektywnej polityki mieszkaniowej mówił były wiceprezydent Wrocławia Sławomir Najnigier. Stanisław Furman, wybitny urbanista i ekspert ONZ przypomniał, że miasto jest rezultatem procesu społecznego, którego ważnym elementem jest - oprócz spontanicznych działań wielu podmiotów – planowanie leżące w gestii władz publicznych. Panel prowadził członek Rady Fundatorów FRDL i Przewodniczący Rady Nadzorczej Adam Kowalewski. Zagadnienie przestrzeni miejskiej wiąże się bezpośrednio ze wspomnianą wcześniej jakością życia mieszkańców – kategorią fundamentalną dla oceny jakości działań samorządowców. O badaniach służących poznaniu poziomu satysfakcji mieszkańców polskich gmin, powiatów i miast, ich oczekiwań, i problemów opowiadali przedstawiciele samorządów i Związku Miast Polskich (wiceprezes ZMP Tomasz Potkański, prezydent Kutna Zbigniew Wdowiak), które realizują badania oceny warunków życia i jakości usług publicznych. O swoich badaniach opowiadał również dr Cezary Trutkowski z Uniwersytetu Warszawskiego, stały współpracownik FRDL. 2013_06_12_kongres_male_0045W zeszłym roku zapoczątkowaliśmy dyskusję o pewnych aspektach zmian demograficznych, które mają kluczowe znaczenie dla przyszłości społeczności lokalnych. Temat ten został rozwinięty podczas tegorocznej debaty o godzeniu ról społecznych. Rozwiązania takiej jak Karta Dużych Rodzin umożliwiające wielodzietnym rodzinom lepszy dostęp do oferty kulturalnej i usług publicznych świadczonych przez samorządy to jeden z istotnych instrumentów aktywizacji społeczności lokalnych. O zastosowaniu tego rodzaju narzędzi opowiadał wiceprezydent Szczecina, Krzysztof Soska. O tym co samorządy mogą jeszcze zrobić dla wspierania osób chcących lub zmuszonych jednocześnie pracować, wychowywać dzieci, ale też udzielać się społecznie opowiadali także badacze omawianej problematyki i działacze pozarządowi. O ile panel dotyczący jakości życia poświęcony został w pierwszej kolejności technicznym aspektom niezbędnych dziś badań, to ważne zagadnienie zostało poddane analizie także podczas sesji plenarnej dotyczącej zarządzania strategicznego w jst. Nie zabrakło kontrowersyjnych opinii i odważnych stwierdzeń. Dyskutowano m.in. o zawartości strategii rozwoju lokalnego i jak mają służyć one polepszeniu warunków życia społeczności lokalnych, a także jak korespondują z mechanizmami partycypacji społecznej. Na Kongresie gościli również wybitni animatorzy życia kulturalnego i menadżerowie publicznych instytucji kultury. W panelu poświęconym polityce kulturalnej w regionach Krzysztof Czyżewski z Fundacji Pogranicze, Krzysztof Dudek, dyrektor Narodowego Centrum Kultury, Zina Jarmoszuk z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Jacek Nowiński, dyrektor Biblioteki Elbląskiej im. C. Norwida dyskutowali o organizacji życia kulturalnego, prezentując perspektywę władz centralnych, organizacji pozarządowych oraz lokalnych instytucji kultury. Panel ten oraz gra miejska, której uczestnicy mieli okazję zapoznać się z tradycjami kupieckimi Świdnicy, obejrzeć słynny Kościół Pokoju i wysłuchać krótkiego koncertu muzyki organowej były częścią projektu „Kultura na Kongresie Regionów w Świdnicy” zrealizowanego przez FRDL dzięki dotacji Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Kultura Interwencje. Jednym z najważniejszych obszarów polityki społecznej jest, rzecz jasna, edukacja. Połączenie samorządności z nowoczesną polityką edukacyjną jest przedmiotem działań, które będą realizowane przez FRDL i jej partnerów w ramach projektu systemowego Ministerstwa Edukacji Narodowej. Jego celem jest wielopoziomowe oddziaływanie na polskie szkolnictwo w sposób, który partycypację społeczną uczyni ważnym komponentem doświadczenia edukacyjnego uczniów i efektywnie nauczy racjonalnego współdziałania. Zaangażowaniu uczniów, rodziców i nauczycieli w budowanie nowej jakości w edukacji poświęcony został kolejny z kongresowych paneli dyskusyjnych. Prowadził go Witold Monkiewicz, Dyrektor programowy naszej Fundacji. W tym roku zdecydowaliśmy się także na panel poświęcony migracjom i polityce integracyjnej w kontekście funkcjonowania rodzimych samorządów. Choć dyskusja z udziałem specjalistów reprezentujących środowiska migrantów i pracujących na ich rzecz, świadcząc m.in. porady prawne (Ksenia Naranovich z Fundacji Rozwoju Oprócz Granic, Sulafa Ismail – przewodnicząca Komisji Dialogu Społecznego ds. Cudzoziemców przy stołecznym magistracie i Aleksandra Chrzanowska ze Stowarzyszenia Interwencji Prawnej) oraz dyrektorki łódzkiego ośrodka FRDL Elżbiety Płaszczyk okazała się bardzo ciekawa i poruszono w niej wiele ważkich problemów prawnych, administracyjnych i kulturowych, trzeba uczciwie przyznać, że nie cieszył się on zainteresowaniem wśród samorządowców. W kontekście tak istotnego i często przywoływanego na Kongresie zagadnienia jakim jest strategiczne myślenie o rozwoju, sytuacja ta skłania do refleksji, ale przede wszystkim pokazuje konieczność ciągłego zwracania uwagi władz publicznych na problemy społeczne niezwiązane z infrastrukturą, lecz kluczowe dla przyszłości spójności społecznej w zmieniającej się Europie. Europie, która jest nie tylko wspólnotą narodów, ale również areną ważnych przemian lokalnych związanych ze zmianami demograficznymi, kulturowymi i ekonomicznymi. 2013_06_12_kongres_male_0046IV Kongres Regionów z pewnością był ważnym wydarzeniem, uwidaczniającym problemy samorządów i sposoby radzenia sobie z nimi w dobie kryzysu. Zapotrzebowanie na politykę, która umożliwi szeroko rozumiany rozwój nie jest już tylko ideą przynoszoną niejako z zewnątrz przez badaczy samorządności, ale realną potrzebą środowiska. Z drugiej strony, mówienie o strategicznym podejściu do rozwoju nie może przybierać formy oderwanej od realnych, codziennych problemów finansowych i zarządczych samorządów debaty. Tego na pewno udało się na Kongresie uniknąć, choć współpraca różnych środowisk, która mogłaby dać efekt komplementarności i pozwolić samorządom lepiej radzić sobie z kryzysem, musi przede wszystkim sprawdzić się praktyce. Można mieć nadzieję, że IV Kongres Regionów w Świdnicy, w tym zorganizowane przez FRDL panele będą dobrym wstępem do takiego zbliżenia. Serdecznie dziękujemy organizatorom tego wydarzenia: wydawnictwu Ringier Axel Springer Sp. z o.o. i Miastu Świdnica oraz wszystkim partnerom i panelistom, z którymi mieliśmy przyjemność współpracować przy organizacji Kongresu!